Amethist betekent 'niet dronken'

De naam van amethist is een belofte aan tafel. In het Grieks betekent améthystos 'niet dronken': de a die ontkent, plus het werkwoord dat 'bedwelmd zijn' betekent. Voor de Grieken, en later de Romeinen, kon wie deze paarse steen bij zich droeg drinken zonder het hoofd te verliezen. Het is een van de weinige kristallen die hun legende in hun naam meedragen.

Wat de oude wereld echt geloofde

Ook toen al trok men de wenkbrauwen op. Plinius de Oudere schrijft in boek 37 van zijn Naturalis historia dat amethist volgens de magiërs dronkenschap zou tegenhouden, en hij doet dat idee af als een van hun ijdele verzinsels, goed voor hoongelach. Plutarchus schrijft in zijn Table Talk dat wie de naam koppelt aan drinken het mis heeft: volgens hem is de steen vernoemd naar zijn kleur, een paars dat doet denken aan wijn vermengd met water.

Plinius zelf beschrijft de steen trouwens in bijna dezelfde bewoordingen: een gloed die 'overgaat in violet voordat hij de kleur van wijn bereikt'. Twee verklaringen uit de oudheid, en geen van beide zegt dat de steen dragen volstond om nuchter te blijven.

Een koningin droeg een amethist gegraveerd met Dronkenschap zelf. De oude wereld had gevoel voor humor.

Een Hellenistisch epigram, vermoedelijk van de dichter Asclepiades, beschrijft precies dat: de amethistring van een koningin Cleopatra, gegraveerd met Methe, de personificatie van Dronkenschap. De 'nuchtere' edelsteen, gegraveerd met het beeld van een drinkgelag. De bekers uitgehold uit amethist en de stenen die je in wijn liet vallen, die je op zoveel websites tegenkomt, verschijnen daarentegen pas in moderne boeken: het is een latere traditie, geen antieke bron.

De nimf die nooit bestond

Als je al iets over amethist hebt gelezen, ken je het verhaal: Bacchus, beledigd, zweert wraak op de eerste sterveling die hij tegenkomt; de jonge Amethyst is op weg naar de tempel van Diana; de godin verandert haar in helder kwarts om haar te redden; Bacchus, berouwvol, giet zijn wijn over de steen, die daardoor paars kleurt.

Het is een mooi verhaal, en het dateert uit 1576. Het werd geschreven door de Franse dichter Rémy Belleau, in een bundel gedichten gewijd aan edelstenen. Geen enkele Griekse of Latijnse tekst vermeldt een nimf genaamd Amethyst. De bekendste mythe over deze steen is minder dan vijfhonderd jaar oud, en ze werd geboren in een Parijse drukkerij.

Waar het paars vandaan komt

Amethist is kwarts, hetzelfde mineraal als bergkristal. Sporen van ijzer volstaan om de steen te kleuren, enkele honderdsten van een gram per honderd gram steen, die de natuurlijke radioactiviteit van het omliggende gesteente omzet in 'kleurcentra' die licht absorberen. De hardheid is 7: de steen krast glas, maar een harde klap kan hem beschadigen.

Ook de kleur zelf is kwetsbaar. Verhit tot ongeveer 400–500 °C wordt amethist geel of oranje, en veel citrien op de markt is in werkelijkheid verhit amethist. Tot in de negentiende eeuw was hij net zoveel waard als robijnen en smaragden; toen werden er in Brazilië enorme afzettingen gevonden, en vandaag kun je er gewoon een op je nachtkastje zetten.

Welke amethist je kiest

In de kristallenleer geldt amethist als de steen van rust en een helder hoofd, en wie met chakra's werkt koppelt hem aan het derde oog en de kruin. Verander de vorm en je verandert het gebaar:

1. Ruw of als geode, met de punten in het zicht: dit is de vorm voor op het altaar of de plank, degene die het licht vangt.
2. Getrommeld, glad en rond geslepen: de zakstenen, om vast te houden tijdens meditatie of neer te leggen op je nachtkastje.
3. Chevron, met V-vormige banden van amethist en witte kwarts: velen kiezen deze juist voor werk met het derde oog, vanwege die strepen die op pijlen lijken.
4. Als edelsteenboompje, met splinters gewikkeld rond metalen takjes: een klein stuk dat je met de hand vormt, thuis in de rustige hoeken van het huis.

Een gebaar voor vanavond

Voor je gaat slapen, houd de amethist in je gesloten handpalm. Adem drie keer rustig in en uit en voel hoe de steen de temperatuur van je hand aanneemt. Benoem dan één ding dat je wilt loslaten voor morgen, en leg de steen naast je bed. Heb je gasten aan tafel, zet de steen dan in het midden en vertel het verhaal van zijn naam: het is de oudste manier om een gesprek met een steen te beginnen.

Onderhoud

Laat hem niet maandenlang in de volle zon liggen: na verloop van tijd vervaagt de kleur van sommige amethisten. Om hem te reinigen volstaan lauw water en een zachte doek; daarna goed afdrogen. Volgens de traditie wordt hij ook gereinigd met wierookrook, of een nacht buiten gelegd onder de volle maan: de datum van de volgende vind je op de maanpagina, hier bij de Gidsen.

De eigenschappen van kristallen horen bij traditie en persoonlijke beoefening: ze vervangen geen medische of psychologische zorg, en amethist beschermt je niet tegen alcohol.