Ο αμέθυστος σημαίνει «αυτός που δεν μεθά»

Το όνομα του αμέθυστου είναι μια υπόσχεση δοσμένη στο τραπέζι. Στα ελληνικά, η λέξη αμέθυστος σημαίνει «αυτός που δεν μεθά»: το στερητικό α και το ρήμα «μεθώ». Για τους αρχαίους Έλληνες, και αργότερα για τους Ρωμαίους, όποιος κρατούσε αυτή την πορφυρή πέτρα κοντά του μπορούσε να πίνει κρασί χωρίς να χάσει τα λογικά του. Είναι ένας από τους λίγους κρυστάλλους που κουβαλούν τον μύθο τους μέσα στο ίδιο τους το όνομα.

Τι πίστευαν πραγματικά οι αρχαίοι

Ακόμη και τότε, κάποιοι κοίταζαν την υπόθεση με καχυποψία. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, στο 37ο βιβλίο της Naturalis historia, αναφέρει ότι σύμφωνα με τους Μάγους ο αμέθυστος κρατά μακριά τη μέθη, και απορρίπτει την ιδέα ως μία ακόμη ματαιοδοξία τους, άξια μόνο για γέλιο. Ο Πλούταρχος, στα Συμποσιακά του, γράφει ότι όσοι συνδέουν το όνομα της πέτρας με το κρασί κάνουν λάθος: κατά τη γνώμη του, η πέτρα πήρε το όνομά της από το χρώμα της, μια απόχρωση πορφυρή που θυμίζει κρασί νερωμένο.

Άλλωστε, ο ίδιος ο Πλίνιος την περιγράφει ακριβώς έτσι: μια λάμψη που «σβήνει σε βιολετί προτού φτάσει στο χρώμα του κρασιού». Δύο αρχαίες εξηγήσεις, και καμία από τις δύο δεν λέει ότι το να τη φοράς αρκούσε για να μείνεις νηφάλιος.

Μια βασίλισσα φορούσε αμέθυστο χαραγμένο με τη μορφή της ίδιας της Μέθης. Οι αρχαίοι είχαν αίσθηση του χιούμορ.

Ένα ελληνιστικό επίγραμμα, πιθανότατα του ποιητή Ασκληπιάδη, περιγράφει ακριβώς αυτή τη σκηνή: το δαχτυλίδι με αμέθυστο μιας βασίλισσας Κλεοπάτρας, χαραγμένο με τη μορφή της Μέθης, της προσωποποίησης της μέθης. Ο «νηφάλιος» λίθος, σκαλισμένος με την ίδια την εικόνα του μεθυσιού. Τα κύπελλα σκαλισμένα σε αμέθυστο και οι πέτρες που ρίχνονταν μέσα στο κρασί, που θα βρείτε σε τόσες ιστοσελίδες, εμφανίζονται μόνο σε σύγχρονα βιβλία: είναι μεταγενέστερη παράδοση, όχι αρχαία μαρτυρία.

Η νύμφη που δεν υπήρξε ποτέ

Αν έχετε διαβάσει οτιδήποτε για τον αμέθυστο, θα ξέρετε την ιστορία: ο Βάκχος, προσβεβλημένος, ορκίζεται να εκδικηθεί τον πρώτο θνητό που θα συναντήσει· η νεαρή Αμέθυστος πηγαίνει προς τον ναό της Άρτεμης· η θεά τη μεταμορφώνει σε διαυγή χαλαζία για να τη σώσει· ο Βάκχος, μετανιωμένος, χύνει το κρασί του πάνω στην πέτρα, που παίρνει το πορφυρό χρώμα.

Είναι μια όμορφη ιστορία, και χρονολογείται από το 1576. Τη έγραψε ο Γάλλος ποιητής Rémy Belleau, σε μια συλλογή ποιημάτων αφιερωμένων σε πολύτιμες πέτρες. Κανένα ελληνικό ή λατινικό κείμενο δεν αναφέρει νύμφη ονόματι Αμέθυστος. Ο πιο γνωστός μύθος για αυτή την πέτρα δεν έχει ούτε πεντακόσια χρόνια ζωής, και γεννήθηκε σε ένα τυπογραφείο του Παρισιού.

Από πού έρχεται το πορφυρό χρώμα

Ο αμέθυστος είναι χαλαζίας, το ίδιο ορυκτό με τον διαυγή χαλαζία. Ίχνη σιδήρου αρκούν για να τον χρωματίσουν, μόλις λίγα εκατοστά του γραμμαρίου σε κάθε εκατό γραμμάρια πέτρας, τα οποία η φυσική ραδιενέργεια των γύρω πετρωμάτων μετατρέπει σε «κέντρα χρώματος» που απορροφούν το φως. Έχει σκληρότητα 7: χαράζει το γυαλί, αλλά ένα απότομο χτύπημα μπορεί να τον ραγίσει.

Το χρώμα του έχει και μια εύθραυστη πλευρά. Θερμαινόμενος γύρω στους 400–500 °C γίνεται κίτρινος ή πορτοκαλί, και μεγάλο μέρος της σιτρίνης που κυκλοφορεί στην αγορά είναι στην πραγματικότητα θερμικά επεξεργασμένος αμέθυστος. Μέχρι τον 19ο αιώνα άξιζε όσο τα ρουμπίνια και τα σμαράγδια· έπειτα βρέθηκαν τεράστια κοιτάσματα στη Βραζιλία, και σήμερα μπορείτε να κρατάτε έναν πάνω στο κομοδίνο σας.

Ποιον αμέθυστο να διαλέξετε

Στην παράδοση των κρυστάλλων, ο αμέθυστος θεωρείται η πέτρα της ηρεμίας και της καθαρής σκέψης, και όσοι δουλεύουν με τα τσάκρα τον συνδέουν με το τρίτο μάτι και την κορυφή. Αλλάζοντας τη μορφή, αλλάζει και η χρήση:

1. Ακατέργαστος ή σε γεώδη μορφή, με τις αιχμές του εκτεθειμένες: αυτή είναι η μορφή για το βωμό και το ράφι, αυτή που πιάνει το φως.
2. Γυαλισμένος, λείος και στρογγυλεμένος: η πέτρα της τσέπης, για να την κρατάτε στο χέρι σας όσο διαλογίζεστε ή για να την αφήνετε στο κομοδίνο.
3. Σε μορφή σεβρόν, με λωρίδες σε σχήμα V από αμέθυστο και λευκό χαλαζία: πολλοί τον διαλέγουν για δουλειά με το τρίτο μάτι, ακριβώς λόγω αυτών των ριγών που μοιάζουν με βέλη.
4. Σε μορφή δέντρου, με θραύσματα τυλιγμένα σε μεταλλικά κλαδιά: ένα μικρό κομμάτι που μπορείτε να διαμορφώσετε με τα χέρια σας, στις ήσυχες γωνιές του σπιτιού.

Μια χειρονομία για απόψε

Πριν κοιμηθείτε, κρατήστε τον αμέθυστο στην κλειστή παλάμη σας. Πάρτε τρεις αργές ανάσες και νιώστε την πέτρα να ζεσταίνεται στη θερμοκρασία του χεριού σας. Έπειτα ονομάστε ένα μόνο πράγμα που θέλετε να αφήσετε πίσω σας πριν το αύριο, και τοποθετήστε την πέτρα δίπλα στο κρεβάτι σας. Αν έχετε κόσμο για δείπνο, βάλτε τον στο κέντρο του τραπεζιού και διηγηθείτε την ιστορία του ονόματός του: είναι ο πιο παλιός τρόπος να ανοίξετε συζήτηση με μια πέτρα.

Φροντίδα

Μην τον αφήνετε στον ήλιο για μήνες ολόκληρους: με τον καιρό, το χρώμα ορισμένων αμέθυστων ξεθωριάζει. Για να τον καθαρίσετε, χλιαρό νερό και ένα μαλακό πανί αρκούν· έπειτα στεγνώστε τον. Στην παράδοση καθαρίζεται επίσης με καπνό θυμιάματος, ή αφήνεται έξω όλη τη νύχτα κάτω από την πανσέληνο: θα βρείτε την ημερομηνία της επόμενης στη σελίδα της σελήνης, εδώ στους Οδηγούς.

Οι ιδιότητες των κρυστάλλων ανήκουν στην παράδοση και στην προσωπική πρακτική: δεν υποκαθιστούν την ιατρική ή ψυχολογική φροντίδα, και ο αμέθυστος δεν σας προστατεύει από το αλκοόλ.